İkamet izni nedir?
YUKK m.19 uyarınca vize veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla Türkiye'de kalacak yabancıların ikamet izni alması zorunludur. İkamet izni, yabancının Türkiye'de yasal olarak kalmasını sağlayan idari bir izindir; çalışma hakkı vermez.
Geçerli bir çalışma izni ise YUKK m.27 uyarınca ikamet izni yerine geçer. Bu nedenle çalışma izni olan yabancının ayrıca ikamet izni alması gerekmez.
İkamet izni türleri
YUKK m.30'da altı tür ikamet izni sayılmıştır:
- Kısa dönem ikamet izni (m.31) – bilimsel araştırma, taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı, turizm gibi amaçlarla; her defasında en fazla iki yıllık süreyle verilir.
- Aile ikamet izni (m.34) – Türk vatandaşlarının ya da ikamet izni sahibi yabancıların yabancı eşi ve çocukları için; her defasında en fazla üç yıllık süreyle verilir.
- Öğrenci ikamet izni (m.38) – Türkiye'de ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora eğitimi alacak yabancılar için.
- Uzun dönem ikamet izni (m.42) – Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış yabancılara, şartları sağlamaları halinde süresiz olarak verilir.
- İnsani ikamet izni (m.46) – kanunda sayılan istisnai durumlarda verilir.
- İnsan ticareti mağduru ikamet izni (m.48).
Başvuru nereye ve nasıl yapılır?
YUKK m.21 uyarınca ikamet izni başvuruları kural olarak yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluklarına yapılır. Kanunun 22. maddesinde sayılan hallerde başvuru Türkiye'de valiliklere yapılabilir; uygulamada yurt içi başvurular Göç İdaresi Başkanlığı'nın elektronik başvuru sistemi üzerinden başlatılır ve randevu günü belgeler il göç idaresine teslim edilir.
Başvuru sırasında beyan edilen bilgilerin doğru ve tutarlı olması önemlidir. Eksik veya yanlış beyan, başvurunun reddine ya da verilmiş iznin iptaline yol açabilir.
Genel şartlar ve gerekli belgeler
Her ikamet izni türünün kendine özgü şartları bulunmakla birlikte, kısa dönem ikamet izni için YUKK m.32'de sayılan şartlar genel bir fikir verir:
- İkamet izni süresinden en az altmış gün fazla geçerlilik süresi olan pasaport veya pasaport yerine geçen belge (m.23)
- Kalış amacına uygun başvuru ve destekleyici belgeler
- Kalış süresince yeterli ve düzenli maddi kaynağa sahip olunduğunun beyanı
- Geçerli sağlık sigortası
- İstenmesi halinde adli sicil kaydı
- Türkiye'de kalınacak adres bilgisi
İkamet izninin uzatılması
YUKK m.24 uyarınca uzatma başvurusu, ikamet izni süresinin bitiminden önceki altmış gün içinde ve her halde süre dolmadan yapılmalıdır. Süresi dolduktan sonra yapılan başvurular uzatma olarak değerlendirilmez; yabancının vize veya ikamet ihlali durumuna düşmesine ve idari para cezası ile karşılaşmasına neden olabilir.
İkamet izni başvurusu reddedilirse ne yapılabilir?
Ret veya iptal kararları idari işlem niteliğindedir ve idari yargıda iptal davasına konu edilebilir. Dava açma süresi, kararın tebliğinden itibaren 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki genel süreye tabidir. Ret gerekçesinin dikkatle incelenmesi, eksikliğin yeni bir başvuru ile giderilip giderilemeyeceğinin değerlendirilmesi önemlidir.
Ret kararı ile birlikte yabancıya Türkiye'yi terk etmesi için süre verilmişse, bu sürenin takibi ve olası sınır dışı etme sürecine karşı hazırlıklı olunması gerekir. Ayrıntılı bilgi için deport kararına itiraz rehberimize bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Turistik ikamet izni hâlâ veriliyor mu?
Kısa dönem ikamet izni kapsamında turizm amaçlı başvurular, idarenin güncel uygulamalarına ve yabancının bulunduğu ile göre farklı değerlendirilebilmektedir. Başvuru öncesinde güncel uygulamanın kontrol edilmesi önerilir.
İkamet izni çalışma hakkı verir mi?
Hayır. Türkiye'de çalışmak için kural olarak ayrıca çalışma izni alınması gerekir; çalışma izni ise ikamet izni yerine geçer (YUKK m.27).
Uzatma başvurusunu ne zaman yapmalıyım?
İznin bitiminden önceki 60 gün içinde ve her durumda süre dolmadan.
Kaynaklar ve İlgili Mevzuat
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.19-48
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu
Kanun maddelerinin güncel metnine Mevzuat Arama sayfamızdan ulaşabilirsiniz.